Het is belangrijk dat jij je kind steunt. Dat doe je door te geven wat het nodig heeft. Zoals:

• zorg
• aanmoediging
• een dak boven het hoofd
• eten enz.

Je kind wordt natuurlijk groter en ontdekt beetje bij beetje de ‘grote wereld’. Het is belangrijk dat jij je kind hierin stimuleert. Door je kind aan te moedigen. Bijvoorbeeld door te zeggen “Wat heb je dat goed gedaan, zeg! Ik ben trots op jou!”.

Zo stimuleer jij je kind om nieuwe dingen te leren en om op ontdekking te gaan.

Het is het ook belangrijk dat je grenzen stelt, dat jij je kind stuurt. Regels horen daar natuurlijk bij!

Kortom, je stuurt je kind door leiding te geven. Je kind heeft grenzen nodig om te leren wat kan en wat niet kan. Bijvoorbeeld “Ik wil dat je je speelgoed opruimt voordat we naar oma gaan.”. Zo weet je kind wat jij verwacht.

Opvoeden is:

• Vasthouden en loslaten
• Weten wat je kind wil en wat jij wil 
• Aandacht geven
• Doe het op je eigen manier

In de download kun je hier over meer lezen.

Grenzen stellen is belangrijk. Je kind weet namelijk nog niet wat wel kan en wat niet. In huis leert je kind kennis maken met regels en straks ook bij familie, in de kinderopvang enz.

Als ouder heb je regels om te voorkomen dat er iets gebeurt dat je niet wil. Een regel kan bijvoorbeeld zijn: niet op de trap spelen.

Regels zorgen voor de veiligheid van je kind. Het helpt ook bij de zelfstandigheid van je kind. Veeg je voeten als je binnen komt, was je handen na het poepen en plassen, eerst vragen enz.

Wanneer je als ouder grenzen stelt, is het belangrijk dat jij je kind een compliment geeft wanneer hij zich aan de regels houdt. Dit heet belonen.

Het kan ook zijn dat je kind het niet eens is met een regel en begint te huilen of een driftbui krijgt. Belangrijk is dan dat jij rustig blijft en bijvoorbeeld bij een driftbui je kind eerst laat uitrazen.

Daarna is het goed om uit te leggen waarom iets niet mag. En bijvoorbeeld iets voor te stellen wat wel kan.

Als je kind dan weer niet luistert, kan je hem straf geven. De straf moet wel in verhouding staan met de overtreden regel. Een hele week geen TV kijken, omdat je kind zijn voeten niet heeft geveegd, is overdreven.

Je kunt als straf bijvoorbeeld een krukje of stoel hebben waar je kind een paar minuten op moet blijven zitten. Als die tijd voorbij is, leg je nogmaals uit waarom je iets niet goed vindt en waarom je boos bent geworden en laat je je kind bijvoorbeeld sorry zeggen.

In onderstaande download lees je meer over grenzen stellen, belonen en straffen.

Vanaf anderhalf jaar tot vier jaar laten kinderen vaak koppig gedrag zien. Koppig zijn is normaal in deze fase. Je kind is bezig met zichzelf, zijn eigen ‘ik’ te ontwikkelen. Dit wordt ook wel de peuterpuberteit genoemd. Heel normaal dus die peuterpuberteit, maar wel lastig.....

Dit heeft te maken met het ontwikkelen van zelfstandigheid. Je kind ontdekt dat hij/zij zijn/haar zin kan krijgen, door bijvoorbeeld te huilen wanneer hij/zij niet aangekleed wil worden, of niet wil eten.

Je kind probeert uit hoe ver hij/zij kan gaan. Het is aan jou om duidelijk te zijn over welk gedrag wel en niet kan. En nog veel belangrijker is steeds aan dezelfde regels vast te houden. Het is voor je kind bijvoorbeeld heel verwarrend als het de ene dag niet met de schoenen op de bank mag en de andere dag wel.

Het is goed om met simpele woorden en op ooghoogte, rustig uit te leggen waarom iets niet mag en bijvoorbeeld te vertellen wat wel kan of mag.

Voor moeders is dit een lastige periode. Het is dan ook heel normaal als het even niet meer gaat. Bedenk goed: het is een periode, over een tijd gaat het weer over.

Lees hier meer over de peuterpuberteit.

Ook hier geldt: geen enkel kind is hetzelfde. Het ene kind is er met de leeftijd van twee en een half jaar klaar voor en een ander kind met vier jaar.

Het is niet de bedoeling dat je je kind gaat dwingen om zindelijk te worden. Dit helpt niet. De kans is dan groter dat je kind het niet wil of dwars gaat liggen.

Wanneer je kind eraan toe is, kun je het wel stimuleren. Als je kind een ouder broertje of zusje heeft, kun je deze als voorbeeld gebruiken.

Laat je kind af en toe op het potje zitten en wanneer hij bijvoorbeeld een plas heeft gedaan, is het belangrijk om je kind een compliment te geven.

Als je kind eenmaal zindelijk is, kan het zijn dat je kind ’s nachts nog moeite heeft om zindelijk te blijven. Boos worden helpt niet, je kind doet het niet expres.

Wat je kan doen, is je kind ‘s nachts nog even naar het toilet te laten gaan. Mocht het dan toch nog mis gaan: er volgen nog genoeg nachten om te oefenen!

Lees hier meer over wat jij kan doen om je kind te helpen zindelijk te worden.

Het eten is altijd een belangrijk onderwerp bij de opvoeding. Vooral als je kind bijvoorbeeld weigert zijn bord leeg te eten. Dan wordt het gezellig samen eten ineens een stuk minder leuk.

Je kan een kind niet dwingen tot eten. Als je dat toch probeert, zal het juist nog een stuk moeilijker worden.

Juist als je er relaxt mee probeert om te gaan, gaat je kind meestal weer gewoon eten. En als je kijkt wat je kind over een dag toch allemaal eet en drinkt, valt het soms ook reuze mee wat hij eigenlijk binnen krijgt.

Voor informatie over voeding van kinderen in verschillende leeftijdsfasen kan je kijken op de website van het voedingscentrum.

Onderstaande informatie komt uit 'Heft in eigen hand. Praktijkmap voor begeleiders van bijeenkomsten voor jonge moeders.' (2006)
 
Baby’s
Bij baby’s is het voeden heel belangrijk in het eerste levensjaar. Op vragen hierover kan iemand van het consultatiebureau het beste antwoord geven, omdat zij daarin gespecialiseerd zijn.

Peuters
Wat je kind echt nodig heeft aan voedsel, kun je het beste aan het consultatiebureau vragen. Toch zijn er wel richtlijnen te geven over wat een peuter ongeveer per dag nodig heeft:

• 1-3 sneetjes bruin brood;
• 1-2 aardappelen of 1-2 lepels rijst;
• 1-2 lepels gekookte groente;
• 1-2 vruchten;
• 2-3 bekertjes melk, karnemelk of yoghurt;
• 1 plakje kaas;
• 50-75 gram vlees of vis;
• 5-30 gram halvarine, margarine of boter (dit bereik je al door het smeren van de boterhammen met boter/margarine en eventueel margarine of boter die in kaakjes/deegwaren zit of bij het vlees meegebakken is, enz);
• minstens 6 bekertjes thee, limonade, water of melk drinken. Het is belangrijk dat je kind goed drinkt!

• Ik eet, Steve Shot; Deltas (vanaf 1,5 jaar).
• Smakelijk eten, Renate Mortl-Rangnick; De Eekhoorn Apeldoorn (vanaf 2, 5 jaar).
• Kom op!, Virginia Miller; Zirkhoon (vanaf 3 jaar).
• De verschrikkelijke ijstaart, Daphne Deckers; Tirion (versjes uit de keuken).
• Eten-eten-eten, in het boek: Dubbeldik zand op je boterham, Burny Bos; Leopold (vanaf 4 jaar).

Je kind leert praten door naar jou en anderen te luisteren. Dat kan tijdens dagelijkse dingen die je samen doet. Bijvoorbeeld bij het boodschappen doen, wassen, enz. Dit kan ook als je kleine nog maar een baby is en het lijkt alsof hij of zij het nog niet begrijpt.

Als je kind wat ouder is, begint hij of zij woorden van jou na te zeggen. Wanneer je kind iets zegt, kun je dit bevestigen door de woorden te herhalen.

Voorlezen is voor jou en voor je kind een leuke en nuttige manier om woordjes te leren. Je kan voor je kind gratis boeken vinden bij de bibliotheek of speel-o-theek. Ook kan je goedkoop kinderboeken kopen bij een kringloopwinkel!

Het ene kind heeft meer slaap nodig dan het andere kind. Het kan dus zo zijn dat jouw kind meer of minder slaapt dan een ander kind. Dit is niet erg. Op een gegeven moment zul je merken dat je kind een eigen slaappatroon heeft.

Om ervoor te zorgen dat je zelf goed slaapt en je kind ook, is het belangrijk voor je kind om op een veilige en fijne plaats te slapen.

Voordat je je kind naar bed brengt, kan je bijvoorbeeld een vast ritueel aanhouden, zoals:

• een boekje voorlezen
• instoppen
• het nachtlampje aandoen
• een knuffel
• een kus geven

Natuurlijk zijn er veel meer zaken die met opvoeding te maken hebben. Heb je andere vragen of wil je meer uitgebreide informatie, dan zijn er allerlei mogelijkheden om die te krijgen:

• het consultatiebureau 
• je huisarts
• de bibliotheek
• jeugdzorg
• internet, kijk bijvoorbeeld op www.ouders.nl of www.mamaenzo.nl
• het Centrum voor Jeugd en Gezin

• Naar bed, Kemp; Casterman (vanaf 2 jaar).
• De kleine prinses gaat naar bed, T. Ross; Altamira (vanaf 2 jaar).
• Welterusten kleine beer, M. Waddel; Lemniscaat (vanaf 3 jaar).
• Kleine Thomas of Nee ik wil niet slapen, B.Galama; Kosmos Z&K Uitgevers (voor peuters).
• Er ligt een krokodil onder mijn bed, Ingrid en Dieter Schubert; Lemniscaat (vanaf 4 jaar).

Onderstaande informatie komt uit 'Heft in eigen hand. Praktijkmap voor begeleiders van bijeenkomsten voor jonge moeders.' (2006).

Veel ouders maken zich zorgen als hun kinderen niet goed of helemaal niet samen kunnen spelen. Vooral peuters en kleuters hebben eerder de neiging om elkaars blokkentoren om te schoppen, dan om behulpzaam een legosteentje aan te reiken.

Hoe komt dat? Omdat samen spelen een sociale vaardigheid is, die gewoon aangeleerd moet worden. Dat kun je niet zomaar.

Samen spelen - hoe doe je dat?
Spelen met je kind is goed voor de ontwikkeling. Maar ja... met een iets ouder kind kun je voetballen, ravotten en verstoppertje spelen. Bij een baby is het soms moeilijk iets beters te verzinnen dan ‘kiekeboe’.

Toch zijn er voldoende spelletjes te bedenken die goed zijn voor bijvoorbeeld de hand-oogcoördinatie en nog leuk zijn voor je hummeltje ook!

Wanneer een baby op de wereld komt, zijn de hersenen nog niet helemaal volgroeid. In het eerste levensjaar ontwikkelen de hersenen zich enorm snel.

Spelen met je baby is ontzettend goed voor zijn zintuigen en coördinatie. Het zorgt voor een betere ontwikkeling van het denkvermogen en intelligentie én het is natuurlijk ook nog eens hartstikke leuk!

Het is dus verstandig om regelmatig met je kind te spelen en hem/haar te leren om zichzelf te vermaken.

In onderstaande downloads lees je meer nuttige tips over spelen met je kind!

Nog meer informatie over opvoeding is te vinden op de onderstaande sites.

Algemene sites over opvoeding, moeder worden en dergelijke:

• www.babyinfo.nl: allemaal nuttige informatie over opvoeding, voeding, spelen en leren.
• www.cjg.nl: Centrum voor Jeugd en Gezin.  Hier kunnen ouders en jongeren terecht met hun vragen over gezondheid, opgroeien en opvoeden.
• www.kinderinfo.nl: de site voor alles over kinderen in de fase dreumes, peuter en naar school.
• www.jongegezinnen.nl
• www.geenrozewolk.com: moeder worden wordt altijd gezien als het mooiste wat je kan overkomen. Toch geldt dat niet voor iedereen. Sommigen valt het erg zwaar om moeder te zijn en hebben absoluut niet het 'roze-wolk-gevoel'. 
• www.ouders.nl: een leuke site met allerlei handige informatie. 
• www.opvoedingsadvies.nl: Bureau voor OpvoedingsAdvies en Interculturele opvoedingscommunicatie in Rotterdam e.o. 
• www.babysite.nl : voor het maken van een eigen website voor je kind. 
• www.moeders.org
• www.moedersvoormoeders.nl: jouw geluk kun je delen.
• www.kindjeopkomst.nl
• www.opvoedadvies.nl

• www.minipret.nl
• www.kinderplezier.com
• www.music4babies.com: speciale muziek om je baby te stimuleren en motiveren in zijn ontwikkeling.
• www.speelgoedinfo.nl
• www.digischool.nl

De Wet kinderopvang is er sinds 1 januari 2005. Deze wet stelt eisen aan de kwaliteit van kinderopvang. Ook worden de kinderopvangcentra zo verplicht om te zorgen voor de veiligheid en gezondheid van de kinderen.

De Wet kinderopvang gaat ervan uit dat ouders, wetgevers en de overheid samen verantwoordelijk zijn voor kinderopvang. Dit betekent dat jij als ouder de verantwoordelijkheid hebt om de rekening van de kinderopvang te betalen.

Kinderopvang is erg duur. Gelukkig houdt de overheid rekening met jouw inkomen en komt je hierin tegemoet. Als je werkt, heb je in principe recht op een werkgeversbijdrage èn een inkomensafhankelijke bijdrage van de overheid: de kinderopvangtoeslag.  

Je kan dus een deel van de kosten terugkrijgen van de Belastingdienst als je gebruikmaakt van een kindercentrum of gastouderbureau dat is geregistreerd in het Landelijk Register Kinderopvang en Peuterspeelzalen (LRKP).

De wet geldt alleen voor formele kinderopvang:

• dagopvang voor kinderen van nul tot vier jaar
• buitenschoolse opvang voor basisschoolkinderen
• opvang door gastouders via een gastouderbureau. 

De volgende mogelijkheden vallen niet onder de Wet kinderopvang:

• oppas door vrienden / familiediensten;
• maar: als bijvoorbeeld een opa, oma, zus, buurvrouw of vriendin structureel oppast, kan hij/zij wel in aanmerking komen voor zogenaamde Oppassubsidie van de overheid. Deze oppassubsidie is aan bepaalde voorwaarden verbonden. Zo moet de oppas bijvoorbeeld geregistreerd gastouder zijn en het oppassen moet aan bepaalde kwaliteitseisen voldoen.Wil je meer weten? Kijk dan even op www.viaviela.nl kijk hieronder bij Vormen van kinderopvang.
• au pair;
• incidentele oppas;
• peuterspeelzalen;
• het overblijven van schoolgaande kinderen.

Als je niet werkt, zijn er andere regelingen en mogelijkheden. meer hierover lees je onder het kopje Werk en onder Financiën.

Er zijn 5 vormen van kinderopvang die onder de Wet Kinderopvang vallen:

• dagopvang (waaronder Medisch kinderdagverblijf)
• buitenschoolse of naschoolse opvang;
• gastouderopvang;
• innovatieve gastouderopvang; 
• ouderparticipatiecrèches. 

Dagopvang
Dagopvang vindt plaats in een kinderdagverblijf en crèche en is bedoeld voor kinderen van 6 weken tot 4 jaar. De meeste kinderdagverblijven zijn bijna het gehele jaar geopend. De openingstijden zijn meestal van maandag tot en met vrijdag van 08.00 tot 18.00.

Als je gaat werken of weer naar school gaat, is dit misschien wel de oplossing voor jou. Je kunt je kind opgeven voor bepaalde dagdelen. Een dagdeel is een ochtend of een middag van 5 uren. In een kinderdagverblijf krijgt je kind genoeg individuele verzorging, aandacht en begeleiding.
 
Medisch kinderdagverblijf
Voor kinderen van 1,5 tot 7 jaar bij wie een achterstand in de ontwikkeling dreigt op te treden of al is opgetreden, is er het Medisch kinderdagverblijf. Het Medisch kinderdagverblijf biedt verzorging en dagbehandeling aan het kind en pedagogische ondersteuning aan het gezin.

Buitenschoolse opvang
Wanneer je kind 4 jaar is geworden gaat hij/zij naar de basisschool. Als je niet in staat bent om je kind zelf naar en/of van school te halen, omdat je bijvoorbeeld moet werken, kan je kind opgevangen worden door een voorziening voor buitenschoolse opvang (BSO). De BSO is er voor kinderen van 4 jaar tot het einde van hun basisschooltijd.
 
Op de BSO kunnen de kinderen in principe zelf kiezen wat ze willen doen. Ze kunnen:

• knutselen
• lezen
• huiswerk maken
• tv kijken
• buiten spelen enz.

Sommige BSO's bieden de kinderen ook korte cursussen aan zoals bijvoorbeeld een kinderkookcursus. Er worden ook regelmatig activiteiten of uitstapjes georganiseerd. Elke BSO heeft zijn eigen regels en activiteiten.
 
De openingstijden van de BSO 's verschillen per centrum, maar zijn meestal geopend voor en na schooltijd.

De voorschoolse opvang is er voor ouders die hun kinderen niet zelf naar school kunnen brengen. Je kunt dan je kind voor schooltijd naar de BSO brengen en zij brengen je kind dan voor jou naar school.

Naschoolse opvang houdt in dat de BSO je kind van school haalt. Je kunt dan je kind ophalen bij de BSO.

De meeste BSO 's zijn geopend tot 18.00, maar er zijn ook BSO 's die tot 18.30 of zelfs tot 19.00 geopend zijn. Informeer bij de voorziening van je keuze op welke momenten van de dag zij opvang bieden.
 
Op de wekelijkse vrije middagen en in de vakanties kunnen kinderen ook terecht op de buitenschoolse opvang.
 
Gastouderopvang
In plaats van een kinderdagverblijf of buitenschoolse opvang, kan je ook kiezen voor gastouderopvang. Gastouderopvang is meestal bij de gastouder thuis, maar de gastouder kan ook bij jou komen oppassen.

De bedoeling van gastouderopvang is dat je kind in een kleine groep (maximaal 4 kinderen) en in een huiselijke sfeer wordt opgevangen.
 
Als je in contact wilt komen met een gastoudergezin, kun je je aanmelden bij een gastouderbureau. Het gastouderbureau heeft een bestand met gastouders.

Naar aanleiding van jouw wensen wordt er een gastouder gezocht die geschikt is als gastouder voor jouw kind. Er wordt rekening gehouden met de wensen van zowel de gastouder als de ouders.

Volgens de herziene wet Kinderopvang moeten alle gastouders een diploma behalen waaruit blijkt dat zij kinderen veilig en professioneel kunnen opvangen.  

Bij Gastouderbureau ViaViela zijn 27.000 gastouders ingeschreven. Zie ook de website van ViaViela.

Voor meer informatie: kijk op de site van de Rijksoverheid.

Innovatieve gastouderopvang
Sinds 2005 is als experiment innovatieve gastouderopvang mogelijk. Binnen deze vorm van gastouderopvang mag een gastouder maximaal zes niet-eigen kinderen opvangen.

Ouderparticipatiecrèche
Dit is een groep ouders die beurtelings hun eigen kinderen opvangt. Dit valt ook onder de Wet Kinderopvang. Ze zijn vrijgesteld van de verplichting een oudercommissie te hebben. Alle overige kwaliteitseisen gelden wel.

Vormen die niet onder de Wet Kinderopvang vallen zijn:

• tussenschoolse opvang;
• vriendendiensten of familiediensten;
• een au pair;
• een incidentele oppas;
• peuterspeelzalen;
• overblijven van schoolgaande kinderen.

Meer informatie vind je in het Dossier kinderopvang op de website van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

• een overheidsbijdrage; deze is afhankelijk van je inkomen. Dit inkomen kun je berekenen op de website van de belastingdienst.  
• een werkgeversbijdrage; deze is afhankelijk van de kosten voor de kinderopvang. Deze kosten varieren nog wel eens, want kinderdagverblijven bepalen zelf het uurtarief voor opvang. Als je een partner hebt, dan ontvang je een zesde deel van de gemaakte kosten. Ben je alleenstaand, dan ontvang je tot een derde deel van de gemaakte kosten. 

• € 6,36 voor opvang in kinderdagverblijf
• € 5,09 voor gastouderopvang
• € 5,93 voor BSO dagopvang

Het Rijk betaalt een bepaald percentage van de opvangkosten die je maakt. Dat percentage is afhankelijk van je inkomen. Hoe lager het inkomen, hoe meer de overheid bijbetaalt.

Ouders mogen over maximaal 230 opvanguren per maand tegemoetkoming aanvragen bij de Belastingdienst.

Meerdere kinderen, hogere bijdrage
Ook het aantal kinderen in een gezin dat gebruik maakt van kinderopvang is van invloed op de hoogte van de kinderopvangtoeslag. Vanaf het tweede kind is de bijdrage hoger. 
Overigens is het eerste kind niet altijd het oudste kind; het eerste kind is het kind met de meeste opvanguren.

Compensatie
Het kan voorkomen dat de totale werkgeversbijdrage minder is dan een derde van de totale opvangkosten. De rijksoverheid compenseert een deel van de ontbrekende bijdrage in de vorm van extra kinderopvangtoeslag bovenop de kinderopvangtoeslag.

De extra kinderopvangtoeslag geldt ook voor zelfstandig ondernemers. Zij missen namelijk een werkgeversbijdrage, omdat ze geen werkgever hebben.

De compensatie is inkomensafhankelijk. Zie voor meer informatie: http://www.minocw.nl/kinderopvang

Eén ouder, één werkgever
Bij eenoudergezinnen levert maar één werkgever een bijdrage aan de kosten voor kinderopvang. Daarom ontvangen eenoudergezinnen een aanvullende kinderopvangtoeslag van het Rijk.

Deze bedraagt maximaal een zesde van de totale kinderopvangkosten. Het Rijk vergoedt óók de aanvullende kinderopvangtoeslag tot het maximum uurtarief. Deze extra kinderopvangtoeslag komt bovenop de 'gewone' bijdrage van het Rijk. En bovenop de eventuele compensatieregeling.

Het komt er eigenlijk op neer dat een alleenstaande, werkende ouder evenveel kinderopvangtoeslag krijgt als een gezin met twee werkende ouders.

Geen werkgever
Als je geen werkgever hebt, kun je vaak toch een bijdrage ontvangen. Dit kan als je met behoud van uitkering een reïntegratietraject volgt, student bent of een verplichte inburgeringcursus volgt. Dan neemt de gemeente of het UWV de werkgeversbijdrage voor zijn rekening.

Informeer bij je contactpersoon bij de gemeente of het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekering (UWV) of dat ook voor jou geldt.
 
Kinderopvangtoeslag: betaling en afrekening
Ouders vragen kinderopvangtoeslag van het Rijk aan bij de Belastingdienst. De Belastingdienst maakt de tegemoetkoming in maandelijkse termijnen, voorafgaand aan de opvangmaand, rechtstreeks aan de ouder over.

De hoogte van het bedrag is gebaseerd op de informatie die je vooraf over jouw situatie hebt verstrekt.

Als het jaar voorbij is, geef je op een apart formulier aan wat jouw werkelijke kosten zijn geweest. Daartoe ontvang je van SKON (specialist in kinderopvang) een jaaropgave.

Eventuele verschillen worden achteraf verrekend. Voor meer informatie over de aanvraagprocedure, uitbetalingmogelijkheden en het aanvraagformulier 'Wat kost kinderopvang?' verwijzen we je naar www.toeslagen.nl.

Betaling
Je betaalt maandelijks een vast bedrag voor de kinderopvang. De kinderopvangtoeslag als bijdrage in de kosten van Belastingdienst en de eventuele werkgeversbijdrage(n) ontvang je rechtstreeks op jouw rekening.

Betaal je de maandelijkse factuur via automatische incasso? Dan schrijft SKON het verschuldigde bedrag van jouw rekening af tussen de 15e en 25e dag van de betreffende opvangmaand.

Verwerk je de factuur handmatig? Dan betaal je voor de eerste dag van de betreffende opvangmaand. Je kunt jouw keuze voor automatische incasso aangeven op de overeenkomst.

Voor een volledig overzicht van bovenstaande informatie kijk op: kinderopvangnet
 
Kindgebonden budget
Voor informatie over kindgebonden budget, kijk je bij Financiën.